ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )

80

مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح نجم الدين سيف آبادى ) ( فارسى )

فرزند بزايد ، پدرش شمشير بر شكم وى نهد ، گويد : " ميراث تو اينست . " و كشنده و پرحيلت و ناحفاظ باشند . طالع مقام ايشان سرطان بوده است ، و خداوند ساعت مشترى - و اللّه أعلم . اخبار غز بن ميسك بن يافث پس غز بر كناره‌ى بلغار مقام گرفت - آنجا كه اكنون زمين غزست - و او را با ترك ، عمّش ، كارزار افتاد . و سبب چنان بود كه چون يافث بمرد اندر جيحون ، آن سنگ كه نوح عليه السّلام او را داده بود ، غز داشت كه به وى سپرده بود . پس برادران جمع شدند ، و هركسى خويشتن را خواست . و بران قرار افتاد كه قرعه زنند . غز پرمكر و حيلت بود ، گفت : " فردا قرعه زنيم . " و آن شب همچنان سنگى بساخت ازان جنس ، نقشى بران كرده مجهول . پس چون قرعه بزدند ، نام ترك برآمد . غز گفتا : " تو سزاوارترى اى عمّ بدين سنگ . " و آن سنگ كه ساخته بود به وى داد . پس چون مقام و جايها بساختند ، و صد و بيست سال بدين كار برآمد ، غز را پسران بسيار شدند ، و مهتر پسرش را بيغو نام بود . اتّفاق چنان افتاد كه ترك را به زمين خويش به باران حاجت آمد . آن سنگ بيرون آورد و دعا كرد . هيچ باران نيامد . خيره گشت و از حيلت غز آگاه گشت . و به سال غز بزرگتر بود از عمّ . پس نامه كرد به غز و او را سرزنش كرد بدان كار . غز پاسخهاى سخت كرد ، گفت : " دروغ همىگويى ، و شما خداى را بيازرديد ، تا دعاى شما مستجاب نشود . " ترك گفت : " همانا كه چنين تواند بود . " بعد از روزگارى غز را به باران حاجت آمد . آن سنگ كه نوح عليه السّلام يافث را داده بود ، بيرون آورد ، و دعا كردند . خداى تعالى ايشان را باران داد . چون اين خبر ترك بشنيد حرب را بساخت ، و ميان ايشان كارزارها رفت و دشمنى خاست ، و بيغو كشته شد اندر حرب - و آن را قصّه‌هاست ؛ ما را جز ذكر نسب و مقام مقصود نيست . و ميان همه جنسهاى تركان و فرزندان يافث سبب دشمنى و كارزار هم از چنين جنسى و سببى خوارمايه بوده است . و هنوز كينه و حرب از ميان ايشان برنخاست و نخيزد هرگز . پس چنين خوانده‌ام كه چين سخت خردمند بود و دانا ، و بسيار چيزها بدست آورد و خاصّيّت آن بشناخت . و در جمله حجر الصّواعق بدست آورد - و ذكر آن معروفست ، و اكنون نيز هست . و بسيار ازين كندا و فال‌گويان و زجر ، و كسانى كه در شانه‌ى گوسفند نگرند ، پيش چين گردآمدند درين روزگار . پس چون خبر كارزارها بشنيد ميان غز و ترك ، ده تن ازان فال‌گويان و دانايان چين پيش ترك